Màn hình HMI gắn gần tủ lạnh cho thực đơn và đồ sắp hết hạn

Nếu bạn muốn làm một bản tương tự, mình khuyên bắt đầu với ít thao tác và chỉ thêm tính năng sau khi bảng điều khiển đã thực sự tiện trong bếp.

Có một kiểu quên rất quen trong bếp: mở tủ lạnh ra thấy hộp đồ ăn từ hôm trước, bịch rau mua cuối tuần, mấy quả trứng còn lại, rồi đứng nghĩ một lúc vẫn không chắc tối nay nên nấu gì trước.

Mình muốn làm một màn HMI nhỏ gắn gần tủ lạnh để xử lý đúng khoảnh khắc đó. Không phải một tablet dashboard cho đẹp, mà là một màn cảm ứng màu có vài nút thật rõ: xem hôm nay ăn gì, món nào sắp hết hạn, bấm "đã dùng" khi lấy ra, hoặc thêm nhanh món cần mua lại.

Nếu đặt đúng chỗ, nó giống một cái bảng điều khiển nhỏ của căn bếp hơn là một app nữa bắt mình phải mở điện thoại.

Bản đầu nên làm gì?

Bản đầu chỉ cần bốn tab:

• Hôm nay: bữa sáng, trưa, tối.
• Tuần: thực đơn vài ngày tới.
• Sắp hết: món nên dùng trước.
• Cần mua: danh sách ngắn cho lần đi chợ tới.

Mình sẽ không làm nó thành tablet chạy dashboard Home Assistant đầy đủ. Màn trong bếp nên thẳng tính hơn: chữ lớn, màu rõ, ít lớp menu, bấm được nhanh kể cả lúc tay hơi ướt hoặc đang nấu dở.

Phần cứng đề xuất

Có hai hướng:

Hướng	Khi nào chọn
ESP32-S3 + TFT 4.3/5 inch + LVGL	UI vừa phải, boot nhanh, ít điện, cảm giác embedded rõ
Raspberry Pi Zero 2 W / Pi 4 + màn HDMI 5/7 inch	Muốn chạy web app đẹp, dễ render chart, dễ tích hợp nhiều API

Nếu muốn cảm giác thiết bị nhúng gọn gàng, mình nghiêng về ESP32-S3 + LVGL. Nếu muốn dựng giao diện web nhanh và gọi nhiều API phức tạp, Pi + kiosk browser sẽ nhẹ đầu hơn.

Ảnh trong bài đi theo hướng prototype phần cứng, khác với cover là thiết bị đã gắn cạnh tủ lạnh.

Cơ chế hoạt động

Điểm hay của HMI là nó không chỉ để nhìn. Nó phải cho mình cập nhật lại dữ liệu ngay lúc đang đứng ở bếp.

HMI khác bảng hiển thị thụ động ở chỗ có thể bấm cập nhật ngay khi đang đứng trong bếp.

Luồng đơn giản:

Simple Inventory / Grocy / Home Assistant
  -> cung cấp thực đơn, tồn kho, món sắp hết hạn
  -> HMI hiển thị bằng LVGL hoặc web kiosk
  -> người dùng bấm "đã dùng", "cần mua", "đổi món"
  -> Home Assistant gọi service/API để cập nhật lại dữ liệu

Điểm đáng lưu ý là thao tác phải xảy ra ngay tại bếp. Nếu ăn hết hộp sữa chua mà phải mở app điện thoại để trừ số lượng, mình sẽ quên. Nếu có một nút lớn ngay cạnh tủ lạnh, khả năng dùng thật cao hơn nhiều.

UI nên giống bảng điều khiển bếp

Màn hình này nên có:

• Nút lớn, khoảng cách chạm rộng.
• Màu cảnh báo rõ: đỏ cho hết hạn, vàng cho sắp dùng, xanh cho ổn.
• Danh sách ngắn, không scroll sâu.
• Một màn "Hôm nay" mặc định.
• Nút "đã dùng" và "thêm vào cần mua" ngay cạnh từng món.

Mình sẽ tránh animation, gradient nhiều, card nhỏ li ti. Trong bếp, tay đang bận và mắt chỉ liếc qua vài giây. Giao diện càng ít phải suy nghĩ càng tốt.

Dữ liệu nhập thế nào cho đỡ bỏ cuộc?

Vấn đề lớn nhất vẫn là thói quen nhập dữ liệu. Nhà mình không phải siêu thị mini, nên nếu nhập quá nhiều trường thì chắc chắn bỏ cuộc.

Bản đầu nên cho nhập cực nhanh:

• Món đóng gói: quét barcode nếu tiện.
• Đồ chợ: nhập tay kiểu "rau cải, 1 bó, 3 ngày".
• Đồ đã mở: bấm "đã mở" để giảm hạn dùng.
• Món ăn thừa: thêm nhanh "canh cá, 1 hộp, 2 ngày".
• Hết món: bấm "đã dùng" rồi chọn có thêm vào cần mua không.

Với bếp Việt, đồ tươi và đồ nấu sẵn quan trọng hơn barcode. Vì vậy giao diện nhập nhanh phải được ưu tiên hơn mấy tính năng nghe hay nhưng ít dùng.

Gắn ở đâu cho tiện?

Mình sẽ không dán thẳng lên cửa tủ lạnh nếu màn có dây. Gắn cạnh tủ hoặc lên tường gần tay nắm tủ lạnh hợp hơn:

• Ít rung hơn khi đóng/mở cửa,
• dễ đi dây USB-C,
• dễ nhìn khi đứng nấu,
• Không bị vướng nam châm hoặc bề mặt cong.

Vỏ nên hơi dày, có khe thoáng, đi dây xuống dưới và có góc nghiêng nhẹ. Nhìn như một cái HMI thật trong bếp thì càng hợp.

Những lỗi dễ làm sai

Đừng dùng màn quá nhỏ. 2.8 inch rẻ và dễ mua, nhưng để đọc thực đơn và danh sách bếp thì hơi chật. 4.3 inch là tối thiểu dễ chịu, 5 hoặc 7 inch sẽ hợp hơn.

Đừng làm UI quá giống app mobile. HMI cần ít màn hình và nút rõ hơn.

Đừng phụ thuộc hoàn toàn vào barcode. Nhiều đồ mua ngoài chợ không có mã.

Đừng bắt nhập quá kỹ. Chỉ cần biết món gì, còn bao nhiêu, nên dùng trước ngày nào là đủ cho bản đầu.

Bản đầu mình sẽ làm

Mình sẽ chọn:

• Màn TFT cảm ứng 5 inch hoặc 7 inch.
• ESP32-S3 nếu UI LVGL đủ dùng; Raspberry Pi nếu muốn web app nhanh.
• Gắn tường/cạnh tủ lạnh, cấp nguồn USB-C.
• Home Assistant + Simple Inventory hoặc Grocy.
• 4 tab: Hôm nay, Tuần, Sắp hết, Cần mua.
• Có nút "đã dùng" và "thêm vào cần mua".

Nếu sau một tuần nó làm mình ít hỏi "món này mua lâu chưa?" và ít bỏ quên đồ ăn hơn, thì sản phẩm đi đúng hướng. Đây không phải là màn dashboard để trang trí bếp; nó là một cái HMI nhỏ giúp ra quyết định khi đang đứng trước tủ lạnh.

Nguồn tham khảo

• GitHub - ESPHome Touch Display Mount
• GitHub - ESPHome LVGL configs
• GitHub - ESPHome Modular LVGL Buttons
• GitHub - Simple Inventory for Home Assistant
• GitHub - Grocy Home Assistant add-on